KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN
Giá trị
thặng dư.
Giá trị thặng dư từ đâu mà có?
Và lợi nhuận có phải là giá trị thặng dư?
Đi từ các khái niệm đến câu trả lời của nhóm: lợi nhuận và giá trị thặng dư.
Một ngày
lao động.
Giá trị mới được tạo ra trong 12 giờ
Giả định: lao động cần thiết 6 giờ; mỗi giờ tạo ra 0,5 USD giá trị mới.
TỪ KHÁI NIỆM ĐẾN CÂU TRẢ LỜI
Năm khái niệm dẫn đến kết luận.
Đọc theo thứ tự.
Mỗi khái niệm có phần chi tiết trong trang Nội dung.
- 01T – H – T′
Hàng hóa sức lao động
Người lao động tự do nhưng không có tư liệu sản xuất, nên bán sức lao động. Đây là hàng hóa đặc biệt: khi sử dụng, nó tạo ra giá trị lớn hơn giá trị của chính nó.
Chi tiết - 02W = c + v + m
Giá trị thặng dư
Phần giá trị mới do lao động tạo ra, vượt quá giá trị sức lao động, bị nhà tư bản chiếm hữu. Giá trị hàng hóa gồm tư bản bất biến (c), tư bản khả biến (v) và giá trị thặng dư (m).
Chi tiết - 03m′ = m / v
Mức khai thác
Tỷ suất giá trị thặng dư (m′) cho biết mức khai thác sức lao động. Muốn tăng giá trị thặng dư, nhà tư bản kéo dài ngày lao động (tuyệt đối), nâng năng suất (tương đối) hoặc đổi mới kỹ thuật trước (siêu ngạch).
Chi tiết - 04p′ = m / (c + v)
Chi phí sản xuất và lợi nhuận
Chi phí sản xuất (k = c + v) gộp tư bản bất biến và tư bản khả biến, nên giá trị thặng dư (m) trông như con đẻ của toàn bộ chi phí. Khi đó nó hiện ra là lợi nhuận (p).
Chi tiết - 05Σp = Σm
Lợi nhuận bình quân và phân phối lại
Cạnh tranh giữa các ngành hình thành lợi nhuận bình quân; giá trị thặng dư còn được chia cho thương nghiệp, ngân hàng (lợi tức) và chủ đất (địa tô). Trên toàn xã hội, tổng lợi nhuận bằng tổng giá trị thặng dư.
Chi tiết
KẾT LUẬN
Câu trả lời của nhóm.
Giống nhau về bản chất
Cả hai đều là phần giá trị mới do lao động thặng dư của công nhân tạo ra trong sản xuất, không phải do mua bán hay máy móc.
Khác nhau về hình thức
Giá trị thặng dư so với tư bản khả biến (m′ = m/v); lợi nhuận so với toàn bộ chi phí (p′ = m/(c+v)), nên che mờ nguồn gốc của nó.
Khác nhau về đại lượng
Ở từng doanh nghiệp, lợi nhuận lệch giá trị thặng dư do cung – cầu, cạnh tranh và phân phối lại; trên toàn xã hội tổng lợi nhuận bằng tổng giá trị thặng dư.
Thử với mô hình ba ngành
Ba ngành cùng vốn 100 đơn vị nhưng khác cấu tạo hữu cơ (c/v): A là 70c + 30v, B là 80c + 20v, C là 90c + 10v.
Trả lời ngắn gọn
- Đồng ý, theo học thuyết của C. Mác: lợi nhuận là hình thức biểu hiện (chuyển hóa) của giá trị thặng dư trong nền kinh tế thị trường.
- Giống nhau về bản chất, khác nhau về hình thức (thước đo m′ và p′) và về đại lượng ở từng doanh nghiệp (cung – cầu, cạnh tranh liên ngành, phân phối lại cho thương nghiệp, ngân hàng, chủ đất).
- Trên toàn xã hội, tổng lợi nhuận bằng tổng giá trị thặng dư.
- Hiện nay AI và công nghệ là tư bản bất biến, không tự tạo giá trị mới; lợi nhuận hợp pháp là động lực phát triển, cần đi cùng tiến bộ và công bằng xã hội.